Stawka amortyzacji – co to jest i jak ją ustalić?

Najprostszym sposobem rozliczania wydatków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej jest ich ujęcie w kosztach uzyskania przychodów. Nie zawsze jednak jest to możliwe. Jeśli przedsiębiorca zdecyduje się wprowadzić do firmy środek trwały o okresie eksploatacji dłuższym niż rok, będzie musiał go amortyzować przez dłuższy czas. Ten ostatni zależy m.in. od wysokości stawki amortyzacji. Chcesz dowiedzieć się więcej na jej temat? Przeczytaj ten poradnik i sprawdź, co to jest stopa amortyzacji, jak ją ustalić oraz ile wynoszą obecnie roczne stawki amortyzacyjne.

Najważniejsze informacje w skrócie:

• Stawka amortyzacji, nazywana również stopą amortyzacji, to procentowy wskaźnik, który określa stopień zużycia środka trwałego w ciągu roku obrotowego.
• Na gruncie prawa podatkowego wskazuje ona, jaką część wartości początkowej środka trwałego można odliczyć za pomocą tzw. odpisów amortyzacyjnych w danym roku.
• Wykaz rocznych stawek amortyzacyjnych dla poszczególnych środków trwałych znajduje się w załączniku nr 1 do ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych.
• W niektórych przypadkach możliwe jest jednak obniżenie lub podwyższenie stopy amortyzacji, a także stosowanie stawek indywidualnych.
• Prawo podatkowe dopuszcza również możliwość zmiany stawki amortyzacyjnej, ale tylko w przypadku środków trwałych amortyzowanych metodą liniową.

Nie wszystkie środki trwałe wykorzystywane w firmie podatnik może rozliczyć bezpośrednio w kosztach uzyskania przychodów. Niektóre z nich podlegają tzw. amortyzacji, czyli procesowi, którego celem jest rozłożenie wydatku związanego z zakupem danej rzeczy w określonym czasie. To, jaką kwotę przedsiębiorca będzie mógł odliczyć w kolejnych latach, zależy od wysokości tzw. stawki amortyzacyjnej.

Stawka amortyzacji – co to takiego?

Stawka amortyzacji to nic innego, jak procentowy wskaźnik, który informuje, jaką część wartości środka trwałego podatnik może rozliczyć w ciągu roku. Jeśli wynosi ona np. 20%, jak ma to miejsce w przypadku kas fiskalnych czy samochodów osobowych, to w danym roku przedsiębiorca może rozliczyć dokładnie 1/5 wartości składnika majątku.  W efekcie okres amortyzacji środka trwałego wyniesie 5 lat (5 x 20% =100%).

Stawka amortyzacji pozwala ustalić wartość odpisu amortyzacyjnego, a ten można ująć w kosztach uzyskania przychodów.  Wspomnianych wyżej odpisów dokonuje się do momentu, aż całkowita wartość zakupu zostanie rozliczona.

Rodzaje stawek amortyzacyjnych

Na gruncie prawa podatkowego obowiązuje obecnie 10 podstawowych stawek amortyzacji: 1,5%, 2,5%, 4,5%, 7%, 10%, 14%, 18%, 20%, 25%, 30%. Przedsiębiorca ma jednak możliwość stosowania stawek indywidualnych, a także podwyższonych i obniżonych. Zasady ich użycia zostały określone w przepisach ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Stawki podstawowe stosuje się przede wszystkim podczas amortyzacji metodą liniową, w przypadku której wartość odpisów jest stała. Podwyższenie stawki amortyzacji polega z kolei na jej pomnożeniu przez określony współczynnik.  Warto jednak pamiętać, że nie wszyscy podatnicy mogą skorzystać z tego rozwiązania. Przepisy pozwalające na podwyższanie i obniżanie stawek nie mają zastosowania wobec przedsiębiorców, których dochody podlegają zwolnieniu z opodatkowania podatkiem dochodowym.

Kiedy stosuje się stawki amortyzacji podatkowej?

Stawki amortyzacji podatkowej mają zastosowanie do środków trwałych, czyli tych składników majątku, które spełniają łącznie następujące warunki:

• są własnością lub współwłasnością podatnika,
• zostały kupione lub wytworzone we własnym zakresie w związku z prowadzoną przez podatnika działalnością gospodarczą, lub oddane do używania na podstawie umowy najmu, dzierżawy czy leasingu,
• są kompletne i zdatne do użytku,
• będą wykorzystywane w firmie przez co najmniej rok.

Z przepisów ustawy o PIT wynika również, że do ewidencji środków trwałych obowiązkowo wprowadza się wszystkie te składniki majątku, których wartość początkowa wynosi:

• 10 000 zł netto – jeśli przedsiębiorca jest czynnym podatnikiem VAT,
• 10 000 brutto – jeśli przedsiębiorca korzysta ze zwolnienia z VAT.

Nietrudno zatem zauważyć, że stopa amortyzacji ma zastosowanie do takich składników majątku, jak np.: sprzęt komputerowy, budynki i budowle, maszyny i urządzenia czy samochody.

Jak ustalić stawki amortyzacji środków trwałych?

To, ile wynosi stopa amortyzacji dla poszczególnych środków, można sprawdzić w wykazie rocznych stawek amortyzacji. Został on opublikowany jako załącznik nr 1 do ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Tabela składa się z 5 kolumn, w których wymieniono m.in.:

• grupy, podgrupy lub rodzaje środków trwałych opisane zgodnie z Klasyfikacją Środków Trwałych (KŚT),
• nazwy ŚT,
• roczne stawki amortyzacji.

Warto wiedzieć, że w przypadku używanych lub ulepszonych składników majątku przedsiębiorca może stosować tzw. indywidualne stawki amortyzacji. Takie rozwiązanie pozwala skrócić okres rozliczania wydatku w kosztach działalności. Wysokość indywidualnej stawki amortyzacji KŚT nie może być jednak dowolna. Szczegółowe zasady dotyczące jej określania zostały unormowane w art. 22j ustawy o PIT oraz art. 16j ustawy o CIT.

Jak stosować roczną stopę amortyzacji?

Aby rozliczyć amortyzację w kosztach uzyskania przychodów, musisz w pierwszej kolejności ustalić wartość początkową środka trwałego. Najczęściej będzie nią kwota znajdująca się na fakturze, która potwierdza zakup składnika majątku. Następnie środek trwały trzeba wprowadzić do ewidencji i przypisać do odpowiedniej grupy KŚT. Na podstawie tabeli rocznych stawek amortyzacji określ stawkę procentową, którą możesz zastosować. Na jej podstawie obliczysz wartość odpisu amortyzacyjnego.

Obliczanie amortyzacji – przykład:

Pan Adam kupił do swojej firmy sprzęt komputerowy o wartości 15 000 zł. Zamierza go amortyzować metodą liniową z zastosowaniem podstawowej stawki amortyzacji (30%).

Okres amortyzacji wyniesie w tym przypadku 3 lata i 4 miesiące, a roczna wartość odpisów amortyzacyjnych 4 500 zł. Jeśli Pan Adam będzie rozliczał odpisy amortyzacyjne miesięcznie, to w każdym miesiącu może zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów nie więcej niż 375 zł (4500 zł / 12 miesięcy).

Rozliczanie amortyzacji w programie Symfonia eBiuro

Prawidłowe rozliczanie amortyzacji to obowiązek każdego przedsiębiorcy, który wprowadza do swojej firmy środki trwałe. Nie musi być to jednak bardzo skomplikowane. Na rynku dostępne są bowiem programy, które pozwalają założyć ewidencję środków trwałych, a także generować pojedyncze i zbiorcze odpisy amortyzacyjne. Jednym z takich rozwiązań jest Symfonia eBiuro. Jeśli chcesz poznać możliwości takiego programu, przejdź na stronę, pobierz bezpłatną próbną i testuj Symfonię eBiuro przez 45 dni bez żadnych zobowiązań.