Ile wynosi Mały ZUS i kto może z niego skorzystać? Najważniejsze zasady

Niektórym polskim przedsiębiorcom przysługuje prawo do opłacania niższych składek na ubezpieczenia społeczne. Jest to tzw. Mały ZUS. Do jakiej kwoty obowiązuje, ile trwa i kto właściwie może z niego korzystać? Wszystkiego dowiesz się z poniższego artykułu!

Najważniejsze informacje w skrócie

• Mały ZUS (preferencyjne składki) to prawo nowych przedsiębiorców i wspólników spółki cywilnej do opłacania składek społecznych od obniżonej podstawy – nie niższej niż 30% minimalnego wynagrodzenia.
• W 2026 r. podstawa Małego ZUS-u wynosi 1441,80 zł, a składki społeczne to 456,18 zł (ze składką chorobową) lub 420,86 zł (bez niej).
• Preferencyjne składki można opłacać przez 24 pełne miesiące kalendarzowe, po zakończeniu 6-miesięcznej ulgi na start.
• Składka zdrowotna nie jest objęta ulgą – opłacasz ją w pełnej wysokości, zależnej od formy opodatkowania.
• Po Małym ZUS-ie możesz skorzystać z Małego ZUS-u Plus, jeśli Twój przychód za poprzedni rok nie przekroczył 120 000 zł. Składki zależą wtedy od dochodu i można je opłacać przez 36 miesięcy w ciągu kolejnych 60 miesięcy.

Mały ZUS – podstawowe informacje

Osoby prowadzące działalność gospodarczą płacą składki ZUS od zadeklarowanej przez siebie podstawy. Ta nie może być jednak niższa niż 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego brutto. Minimalną wysokość składek określa się jako pewien procent z tej kwoty. Nowo założonym jednoosobowym działalnościom gospodarczym, a także wspólnikom spółki cywilnej przysługuje jednak prawo opłacania niższych składek, określanych mianem Małego ZUS-u.

Mały ZUS – podstawa

Podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne w 2026 roku dla przedsiębiorców, którzy osiągnęli w poprzednim roku najniższe dochody i korzystają z Małego ZUS-u stanowi 30% kwoty minimalnego wynagrodzenia, czyli minimum 1441,80 zł.

Przeczytaj również: Ile wynosi składka ZUS dla jednoosobowej firmy? – Symfonia

Ile wynosi najniższy ZUS?

W przypadku Małego ZUS-u składki na ubezpieczenia społeczne są liczone od obniżonej podstawy, nie niższej jednak niż 30% wynagrodzenia minimalnego. Składkę na ubezpieczenie zdrowotne przedsiębiorca musi jednak opłacać w pełnej wysokości.

Mały ZUS – ile wynosi? Preferencyjne składki a duże składki

Źródło: ZUS

Jedynie wysokość składki wypadkowej może różnić się w zależności od firmy oraz branży, w której ona działa. Wartość z tabeli dotyczy przedsiębiorców, którzy zgłaszającego do ubezpieczenia wypadkowego maksymalnie 9 pracowników.

Przeczytaj również: Do kiedy ZUS? Terminy płatności ZUS w 2025 r. – Symfonia

Mały ZUS – składka zdrowotna

W przypadku małego ZUS-u składka zdrowotna nie jest objęta ulgą. Przedsiębiorcy, którzy wybrali opodatkowanie według skali podatkowej (na zasadach ogólnych), opłacają ją w wysokości 9% dochodu, który stanowi podstawę wymiaru tej składki. W przypadku podatku liniowego (19%) składka na ubezpieczenie zdrowotne wynosi natomiast 4,9% podstawy wymiaru. Za rok składkowy trwający od lutego 2026 do stycznia 2027 minimalna wysokość tej składki dla osób rozliczających się liniowo i na zasadach ogólnych liczona jest od 100% obowiązującego wynagrodzenia minimalnego – a więc 432,54 zł (4806 zł x 9%). Firmy opodatkowane ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych opłacają z kolei składkę zdrowotną w wysokości 9% zryczałtowanej podstawy. Ostateczna kwota zależy w tym przypadku od osiąganych przychodów:

• 498,35 zł przy przychodach poniżej 60 000 zł;
• 830,58 zł przy przychodach 60 000-300 000 zł;
• 1495,04 zł przy przychodach powyżej 300 000 zł.

Mały ZUS – ile trwa?

Obniżone składki ZUS można opłacać przez pełne 24 miesiące kalendarzowe prowadzenia działalności gospodarczej, po zakończeniu okresu tzw. ulgi na start. Jeżeli zatem przedsiębiorca korzysta z tej ulgi, czyli opłaca wyłącznie składkę zdrowotną, po 6 miesiącach może zgłosić się do Małego ZUS-u. W przypadku, gdy pierwszy miesiąc prowadzenia działalności jest niepełny (np. od 16 marca), przedsiębiorca opłaca tylko częściowe składki – proporcjonalnie do liczby dni w danym miesiącu, w których prowadził działalność. W pełnej wysokości należy zapłacić wyłącznie składkę zdrowotną. W takiej sytuacji okres 24 miesięcy liczy się od miesiąca następującego po rozpoczęciu działalności (zakończeniu ulgi na start).

 Przeczytaj również Składka zdrowotna dla przedsiębiorców w 2024 i 2025 r. – zmiany, które warto znać – Symfonia

Koniec Małego ZUS-u – co należy zrobić?

Przedsiębiorca musi przerejestrować się w ZUS-ie w ciągu 7 dni od dnia, w którym zakończył się okres preferencyjnych składek na ubezpieczenia społeczne. Właściwe określenie tej daty jest zatem bardzo ważne – m.in. ze względu na fakt, że po zakończeniu tego okresu zmienia się wysokość składek do zapłaty. Co więcej, przerejestrowanie wymaga dopełnienia odpowiednich formalności. W celu wyrejestrowania się z Małego ZUS-u należy:

• złożyć w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych deklarację ZUS ZWUA, podając kod 600 (inna przyczyna wyrejestrowania);
• ponownie zarejestrować się do ubezpieczeń społecznych, korzystając z deklaracji ZUS ZUA (bądź ZUS ZZA w przypadku zgłoszenia wyłącznie do ubezpieczeń zdrowotnych) z właściwym kodem tytułu ubezpieczeń:
  • 05 10 XX – w przypadku dużego ZUS-u;
  • 05 90 lub 05 92 XX – jeżeli przedsiębiorca spełnia warunki opłacania Małego ZUS-u Plus.

Po zakończeniu miesiąca, od którego obowiązują podatnika nowe składki, jest on zobowiązany złożyć pierwszy formularz ZUS DRA z wykazaną wysokością opłacanych składek na ubezpieczenia społeczne oraz zdrowotne.

Przeczytaj również: Wakacje od ZUS – jak wypełnić ZUS DRA i ZUS RCA? Sprawdź, jak rozliczyć składki ZUS w okresie zwolnienia! – Symfonia

Mały ZUS Plus

Po zakończeniu okresu, w którym przedsiębiorcę obowiązywał Mały ZUS, można skorzystać z tzw. Małego ZUS-u Plus. Taką możliwość mają właściciele firm, których przychody nie przekraczają 120 000 zł w ciągu roku. Wówczas mogą oni opłacać składki w wysokości proporcjonalnej do osiąganego dochodu. Aby móc korzystać z ulgi, konieczne jest także prowadzenie działalności przez minimum 60 dni kalendarzowych w poprzednim roku kalendarzowym. Podobnie jak Mały ZUS, Mały ZUS Plus dotyczy wyłącznie składek na ubezpieczenia społeczne i nie obejmuje składki zdrowotnej.

Mały ZUS Plus – ile wynosi?

Wysokość składek społecznych dla przedsiębiorców korzystających z Małego ZUS-u Plus nie może być:

• niższa niż 30% minimalnego wynagrodzenia w danym roku;
• wyższa niż 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego obowiązującego w danym roku.

Mały ZUS Plus – jak obliczyć wysokość składek?

Wysokość preferencyjnych składek na dany rok określa się na podstawie dochodu z działalności gospodarczej osiągniętego w roku poprzednim. W tym celu należy w pierwszej kolejności obliczyć przeciętny miesięczny dochód z prowadzonej działalności za miniony rok:

• dzieląc roczny dochód w poprzednim roku kalendarzowym przez liczbę dni kalendarzowych prowadzenia działalności;
• mnożąc wynik przez 30 i zaokrąglając do pełnych groszy (w górę jeśli końcówka jest równa lub wyższa niż 0,5 gr, a w dół jeżeli końcówka jest niższa niż 0,5 gr).

Przedsiębiorcy, którzy w poprzednim roku kalendarzowym rozliczali się kartą podatkową i nie korzystali ze zwolnienia z VAT lub wybrali ryczałt od przychodów ewidencjonowanych, powinni pomnożyć swój przychód z działalności gospodarczej przez współczynnik 0,5, a następnie zaokrąglić wynik do pełnych groszy.

Mały ZUS Plus – podstawa składek a składki w kosztach uzyskania przychodu

W sytuacji, gdy składki ZUS na ubezpieczenia przedsiębiorcy oraz współpracujących z nim osób uwzględniono w kosztach uzyskania przychodu, w celu obliczenia podstawy należy powiększyć dochód z poprzedniego roku kalendarzowego o kwoty tych składek wliczone do KUP. Następny krok to mnożenie przeciętego miesięcznego dochodu z prowadzenia działalności w poprzednim roku przez współczynnik 0,5. Wynik wystarczy zaokrąglić do pełnych groszy i porównać z kwotą 30% minimalnego wynagrodzenia oraz 60% prognozowanego przeciętego wynagrodzenia miesięcznego. Zadeklarowana podstawa składki nie może być niższa niż pierwsza z tych kwot ani wyższa niż druga kwota.

Jak długo można korzystać z Małego ZUS-u Plus?

Niższe składki na ubezpieczenia społeczne w ramach Małego ZUS-u Plus można opłacać przez 36 miesięcy w ciągu kolejnych 60 miesięcy kalendarzowych prowadzenia działalności. Po tym okresie przedsiębiorca jest zobowiązany zgłosić się do Dużego ZUS-u i odprowadzać składki społeczne w standardowej wysokości, lecz po upływie 24 miesięcy ma prawo ponownie skorzystać z Małego ZUS-u Plus.

Ważne: Od 2026 r. ZUS wskazuje, że w każdym okresie 60 miesięcy można mieć 36 miesięcy ulgi, a każdy miesiąc z choć 1 dniem liczy się jako pełny miesiąc do limitów.

Rozlicz składki i prowadź księgowość w Symfonii eBiuro

Prawidłowe ustalenie podstawy, pilnowanie terminów przejścia z ulgi na start na Mały ZUS, a potem na Mały ZUS Plus i Duży ZUS, oraz comiesięczne rozliczanie składek i podatków to zadania, w których łatwo o pomyłkę. Jeśli prowadzisz jednoosobową działalność i chcesz mieć uproszczoną księgowość online pod kontrolą, sprawdź Symfonię eBiuro – intuicyjne rozwiązanie, które pomaga wystawiać faktury, rozliczać ZUS i podatki oraz pilnować terminów w jednym miejscu.

Mały ZUS – najczęściej zadawane pytania

Ile wynosi Mały ZUS w 2026 roku?

W 2026 roku składki społeczne w ramach Małego ZUS-u wynoszą 420,86 zł (bez dobrowolnej składki chorobowej) lub 456,18 zł (ze składką chorobową). Nalicza się je od podstawy 1441,80 zł, czyli 30% minimalnego wynagrodzenia. Do tej kwoty należy doliczyć składkę zdrowotną, której nie obejmuje ulga.

Ile wynosi Mały ZUS Plus?

W przypadku Małego ZUS-u Plus nie da się podać jednej kwoty – składka zależy od dochodu przedsiębiorcy z poprzedniego roku. Podstawa nie może być jednak niższa niż 30% minimalnego wynagrodzenia (1441,80 zł w 2026 r.) ani wyższa niż 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego (5652 zł w 2026 r.).

Jak długo można płacić Mały ZUS i Mały ZUS Plus?

Preferencyjne składki (Mały ZUS) można opłacać przez 24 miesiące. Mały ZUS Plus przysługuje przez 36 miesięcy w ciągu kolejnych 60 miesięcy kalendarzowych prowadzenia działalności. Po tym okresie trzeba przejść na Duży ZUS, a po 24 miesiącach można ponownie skorzystać z Małego ZUS-u Plus.

Do jakiej kwoty przychodu obowiązuje Mały ZUS?

W przypadku Małego ZUS-u przychód nie ma znaczenia – mogą z niego korzystać wszystkie nowo założone jednoosobowe firmy i wspólnicy spółki cywilnej. Limit przychodu dotyczy natomiast Małego ZUS-u Plus: przychód z działalności za poprzedni rok nie może przekroczyć 120 000 zł.

Czy składka zdrowotna jest objęta Małym ZUS-em?

Nie. Zarówno Mały ZUS, jak i Mały ZUS Plus obejmują wyłącznie składki na ubezpieczenia społeczne. Składkę zdrowotną opłacasz w pełnej wysokości, zależnej od formy opodatkowania – w 2026 r. minimalnie 432,54 zł przy skali i podatku liniowym.

Czy okres zawieszenia działalności wlicza się do 24 miesięcy Małego ZUS-u?

Tak. Zawieszenie działalności gospodarczej nie przerywa biegu 24 miesięcy – okres zawieszenia jest wliczany do czasu, w którym przedsiębiorca może opłacać niższe składki.