Symfonia. Biznes gotowy na zmiany

Urlop na żądanie – kiedy przysługuje i jak należy go zgłosić?

Urszula Holik

Urszula Holik

Długość czytania:

29 maja 2024

Gorsze samopoczucie, nagła choroba niani czy awaria pojazdu – każda z tych sytuacji może sprawić, że danego dnia pracownik nie będzie mógł stawić się w pracy. Aby uniknąć nieusprawiedliwionej nieobecności, powinien zgłosić urlop na żądanie. Kiedy dokładnie można skorzystać z tego rozwiązania? W jakich okolicznościach pracodawca może nie przychylić się do prośby pracownika?  Czy urlop na żądanie wlicza się do urlopu wypoczynkowego?  Odpowiedzi na te i inne pytania znajdziesz w tym artykule.

Spis treści:

 

Najważniejsze informacje w skrócie

  • Urlop na żądanie stanowi część urlopu wypoczynkowego. Przysługuje każdemu pracownikowi w wymiarze maksymalnie 4 dni w roku kalendarzowym. Zatrudniony może go wykorzystać w dowolnym terminie, o ile jednak zgłosi ten fakt zgodnie z procedurą przewidzianą w Kodeksie Pracy.
  • Urlop w trybie pilnym udzielany jest na wniosek i wymaga zgody pracodawcy. Ten ostatni może odmówić jedynie wówczas, gdy istnieją ku temu uzasadnione przyczyny.
  • Urlop na żądanie nie przechodzi na kolejny rok i nie zwiększa wymiaru urlopu wypoczynkowego. Ta ostatnia cecha odróżnia go od tzw. urlopu z powodu siły wyższej, który w zależności od systemu czasu pracy przysługuje w wymiarze 2 dni lub 16 godzin.
  • Urlop na żądanie przechodzi jednak do nowej pracy. Osoba, która zmienia pracodawcę, może zatem z niego skorzystać już od początku okresu zatrudnienia.

 

Urlop na żądanie – kiedy przysługuje i ile wynosi?

Zasady dotyczące udzielania urlopu na żądanie zostały uregulowane w przepisach Kodeksu Pracy. Zgodnie z art. 167(2) pracownik powinien zgłosić chęć skorzystania z tego rozwiązania najpóźniej w dniu rozpoczęcia urlopu. Pracodawca ma z kolei obowiązek przychylić się do wniosku zatrudnionego. Od tej zasady istnieją jednak pewne wyjątki, które szerzej omówione zostaną w dalszej części tego poradnika.

Przepisy nie regulują dokładnie, w jakich okolicznościach i kiedy można zgłosić urlop na żądanie. Co więcej, pracownik nie musi podawać przyczyny, z powodu której nie może stawić się w pracy.  To odróżnia urlop na żądanie od tzw. urlopu z powodu siły wyższej. Ten drugi można zgłosić jedynie w pilnych sprawach rodzinnych, jak np. urodzenie dziecka, wypadek czy śmierć członka rodziny.

Ile dni urlopu na żądanie przysługuje pracownikowi?

Przepis Kodeksu Pracy przewidują, że w każdym roku kalendarzowym pracownikowi przysługują maksymalnie 4 dni urlopu na żądanie. Powyższa liczba nie zależy przy tym od wymiaru czy systemu czasu pracy.  Ustawodawca nie wskazał także, w jakim trybie należy je wykorzystać. W praktyce pracownik może skorzystać z dni wolnego ciągiem lub podzielić swój urlop na części.

Czy urlop na żądanie wlicza się do urlopu wypoczynkowego?

Co do zasady, urlop na żądanie stanowi część urlopu wypoczynkowego. Jeśli zatem pracownikowi przysługuje w danym roku 26 dni wolnego, to z tej puli maksymalnie 4 może wybrać w trybie pilnym, przewidzianym w art. 167(2) Kodeksu Pracy. Warto również pamiętać, że urlop na żądanie nie przechodzi na kolejny rok – nawet jeśli w poprzednim okresie zatrudniony nie miał okazji z niego skorzystać.

 

Symfonia R2Płatnik

Przejrzysty i prosty w obsłudze program do kompleksowej obsługi zatrudnienia w firmie

W jaki sposób pracodawca powinien rozliczyć 4 dni urlopu na żądanie?

Urlop na żądanie rozlicza się tak samo, jak urlop wypoczynkowy. Za okres nieobecności w pracy pracownikowi przysługuje zatem 100% wynagrodzenia. Na jego wartość składają się zatem nie tylko składniki stałe, ale również te o charakterze zmiennym, jak np. miesięczne premie.

Po jakim czasie można wziąć urlop na żądanie?

Wiele wątpliwości budzi również kwestia, kiedy pracownik nabywa prawo do urlopu na żądanie. Odpowiedź na to pytanie zależy w dużej mierze od tego, czy dana osoba wykonywała już wcześniej pracę zawodową, czy może dopiero rozpoczęła zatrudnienie. W pierwszym przypadku urlop na żądanie przysługuje już od początku okresu zatrudnienia – o ile jednak pracownik nie wykorzystał go u poprzedniego pracodawcy. Inaczej wygląda sytuacja osób, które po raz pierwszy podjęły pracę. Prawo do urlopu na żądanie, podobnie zresztą jak w przypadku tego o charakterze wypoczynkowym, nabywają one dopiero po przepracowaniu pierwszego miesiąca.

Zobacz również: Ekwiwalent za urlop – co trzeba o nim wiedzieć?

Czy pracodawca może odmówić pracownikowi urlopu na żądanie?

Kwestie dotyczące zasad udzielania urlopu na żądanie, ze względu na dość ogólny charakter przepisów prawa pracy, były wielokrotnie przedmiotem orzecznictwa. Zgodnie ze stanowiskiem Sądu Najwyższego w wyroku z dnia 28 października 2009 r. (II PK 123/09), choć Kodeks Pracy zobowiązuje pracodawcę do udzielenia pracownikowi dnia wolnego w trybie pilnym, to jednak istnieją pewne okoliczności, w których przepis ten nie ma zastosowania. Dotyczy to w szczególności sytuacji, gdy nieobecność pracownika uniemożliwiłaby normalne funkcjonowanie firmy lub zakładu.

Warto również pamiętać, że urlop na żądanie udzielany jest wyłącznie na wniosek i wymaga zatwierdzenia przez pracodawcę.  Pracownik nie może zatem go rozpocząć, jeśli nie uzyskał odpowiedniej zgody. Brak spełnienia tego wymogu traktowany jest jako ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych, co może skutkować rozwiązaniem umowy o pracę w trybie dyscyplinarnym.

Przeglądaj tematy tego artykułu:

0 komentarzy

Wyślij komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *