Do 30 września 2024 roku rodzice dzieci między 12. a 35. miesiącem życia mogli pobierać świadczenie w ramach tzw. Rodzinnego Kapitału Opiekuńczego. Po tym okresie zaczął jednak obowiązywać nowy program – aktywnie w domu. Jakie są jego główne zasady, komu przysługuje świadczenie.

Najważniejsze informacje w skrócie:

• Aktywnie w domu to świadczenie pieniężne, które przysługuje na każde dziecko między 12. a 35 miesiącem życia.
• Świadczenie zastąpiło Rodzinny Kapitał Opiekuńczy.
• Wysokość świadczenia Aktywnie w domu to 500 zł miesięcznie.
• Wniosek o świadczenie można złożyć tylko elektronicznie od 1 października 2024 r.

Aktywnie w domu – nowy RKO na pierwsze dziecko!

Ustawa Aktywny Rodzic umożliwia realizację dodatkowych programów związanych z rozwojem opieki wczesnodziecięcej, a jej celem jest m.in. poprawa jakości opieki żłobkowej na terenie całej Polski. Wprowadziła ona trzy świadczenia dla rodziców dzieci między 12. a 35 miesiącem życia:

• Aktywnie w domu;
• Aktywnie w żłobku;
• Aktywni rodzice w pracy.

Dwa pierwsze świadczenia zastąpiły Rodzinny Kapitał Opiekuńczy i dofinansowanie żłobkowe. Decyzja o wyborze jednego z nich może zostać w każdej chwili zmieniona – jeśli więc rodzice, którzy pozostawali w domu, zdecydują się wrócić do pracy, mogą przejść ze świadczenia Aktywnie w domu na świadczenie Aktywni rodzice w pracy. Żadne ze świadczeń nie zależy od warunku kryterium dochodowego, jednak w przypadku Aktywnych rodziców w pracy ZUS sprawdza fakt oraz wymiar aktywności zawodowej.

Przeczytaj również: Urlop ojcowski 2024 – ile dni trwa i komu przysługuje? – Symfonia

Świadczenie Aktywnie w domu

Aktywnie w domu to świadczenie przyznawane rodzicom, którzy nie pracują zawodowo, lecz pozostają w domu z dzieckiem. Każdego miesiąca na ich konto bankowe trafia 500 zł.

Świadczenie Aktywnie w żłobku

Ze świadczenia Aktywnie w żłobku można skorzystać, jeżeli dziecko korzysta z opieki zewnętrznej, np. uczęszcza do żłobka/klubu dziecięcego lub pozostaje pod opieką opiekuna dziennego prowadzącego działalność. Jego wysokość to 1500 zł na miesiąc – środki trafiają bezpośrednio do placówki, w której zapisana jest pociecha – a więc na rachunek żłobka, klubu dziecięcego bądź opiekuna dziennego. Rodzice mogą otrzymać środki na swoje konto bankowe wyłącznie w wyjątkowych sytuacjach.

Świadczenie Aktywni rodzice w pracy

Aktywni rodzice w pracy to rozwiązanie dla rodziców, którzy są aktywni zawodowo i których dziecko nie chodzi do żłobka/klubu dziennego ani nie pozostaje pod opieką profesjonalnego opiekuna. Wysokość świadczenia to 1500 zł/mies. lub 1900 zł w przypadku dziecka z niepełnosprawnością – środki są wypłacane na konto rodziców. Jeżeli zawarli oni umowę aktywizującą z babcią/dziadkiem lub nianią, państwo zapewnia też dodatkowo dopłatę do składek na ubezpieczenie społeczne takiego opiekuna, co ma wpływ na wysokość jego przyszłego świadczenia emerytalnego. Państwo opłaca tę część składki emerytalnej, rentowej, wypadkowej i zdrowotnej, która nie przekracza połowy wynagrodzenia minimalnego.

Przeczytaj również: Kto wypłaca zasiłek macierzyński? Wszystko o urlopie macierzyńskim – Symfonia

Aktywnie w domu – komu przysługuje świadczenie?

Świadczenie Aktywnie w domu przysługuje zamieszkałym w Polsce:

• obywatelom polskim;
• obywatelom jednego z krajów UE lub EFTA;
• obywatelom Wielkiej Brytanii;
• pozostałym obcokrajowcom, jeśli spełniają oni warunek legalnego pobytu w Polsce na podstawie karty pobytu z dostępem do rynku pracy bądź na podstawie innego dokumentu potwierdzającego legalny pobyt oraz dostęp do rynku pracy.

Świadczenia Aktywnie w domu i Aktywni rodzice w pracy nie przysługują obywatelom Ukrainy, którzy emigrowali do Polski w związku z działaniami wojennymi w ich kraju. Mogą oni natomiast pobierać środki w ramach Aktywnie w żłobku – o ile przebywali legalnie na terenie Polski jako osoby ze statusem „UKR” nieprzerwanie przez minimum 365 dni. Co ważne, zasada ta dotyczy także dzieci obywateli Ukrainy, które posiadają ten status.

Jak złożyć wniosek o świadczenie Aktywnie w domu?

Wniosek o świadczenie w ramach programu Aktywnie w domu można składać drogą elektroniczną – Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie rozpatruje bowiem wniosków w formie papierowej. Do jego złożenia są uprawnieni:

• rodzic dziecka (matka lub ojciec);
• rodzic zastępczy;
• opiekun faktyczny;
• osoba prowadząca rodzinny dom dziecka.

Do składania wniosków służy aplikacja mobilna mZUS, system teleinformatyczny Platforma Usług Elektronicznych (PUE) ZUS, portal Emp@tia na stronie empatia.mpips.gov.pl lub bank (o ile uruchomił usługę).

Program Aktywnie w domu – zmiana rodzaju świadczenia w trakcie jego pobierania

W przypadku zmiany rodzaju świadczenia (np. z wariantu Aktywnie w domu na Aktywni rodzice w pracy) w danym miesiącu rodzic może otrzymać tylko jedno z wybranych świadczeń na dane dziecko. ZUS wypłaca środki w danym miesiącu za miesiąc poprzedni. Wypłaty świadczenia Aktywnie w żłobku następują 20. dnia miesiąca, z kolei pozostałe świadczenia z programu Aktywny wypłacane są ostatniego dnia roboczego każdego miesiąca.